Spurt og svarað um erfðir
Hér eru svör við því sem fólk spyr oftast um erfðir og dánarbú. Þetta eru almennar upplýsingar, ekki ráðgjöf í þínu máli.
Þegar ástvinur er látinn
Hér eru svör fyrir þann sem gengur frá dánarbúi: frestir, leiðir til skipta, seta í óskiptu búi, skattur og hvað er gott að taka með á fyrsta fund.
Hvað gerist ef ég geri ekkert fyrstu mánuðina eftir andlát?
Hafi skiptum ekki verið ráðstafað innan fjögurra mánaða frá andláti skal sýslumaður skora á erfingja að efna til skipta, ella krefst hann opinberra skipta (skiptalög nr. 20/1991, 32. gr.).
NánarFela: Hvað gerist ef ég geri ekkert fyrstu mánuðina eftir andlát?
Eftir sex mánuði getur kröfuhafi með gjaldfallna kröfu einnig krafist opinberra skipta ef skiptum er ekki lokið og erfingjar hafa ekki fengið leyfi til einkaskipta (skiptalög nr. 20/1991, 40. gr.). Tímamörkin eru rakin á síðunni Hvað á að gera eftir andlát?, og á síðunni Forkönnun dánarbús er sagt frá því hvernig staða búsins er metin áður en leið er valin.
Einkaskipti eða opinber skipti, hvort á ég að velja?
Það ræðst af stöðu búsins og samstöðu erfingja.
NánarFela: Einkaskipti eða opinber skipti, hvort á ég að velja?
Lesa má um einkaskipti og opinber skipti og bera leiðirnar saman. Forkönnun á fjárhag búsins sýnir hvor leiðin á við.
Hvað er seta í óskiptu búi?
Eftirlifandi maki á rétt á að sitja í óskiptu búi með niðjum beggja, nema hinn látni hafi mælt fyrir um skipti í erfðaskrá (erfðalög nr. 8/1962, 7. gr.). Arfinum er þá ekki skipt strax heldur fer makinn með búið.
NánarFela: Hvað er seta í óskiptu búi?
Rétturinn fellur niður gangi makinn aftur í hjúskap (erfðalög nr. 8/1962, 13. gr.).
Reglurnar eru í 7. til 20. grein erfðalaga. Sjá nánar á síðunni Seta í óskiptu búi.
Hvað er erfðafjárskattur og hve hár er hann?
Skatturinn er 10% og leggst á skattstofn umfram frítekjumark (lög um erfðafjárskatt nr. 14/2004, 2. gr.).
NánarFela: Hvað er erfðafjárskattur og hve hár er hann?
Frítekjumarkið er verðtryggt og ráðherra auglýsir nýtt mark í upphafi hvers árs. Þess vegna er fjárhæðin ekki birt hér. Núgildandi mark má finna á island.is.
Erfingjar skila erfðafjárskýrslu til sýslumanns innan tímamarka sem greinir í leyfi til einkaskipta (lög um erfðafjárskatt nr. 14/2004, 6. gr.). Nánar er sagt frá þessu á síðunni Erfðafjárskýrsla og erfðafjárskattur.
Hvað á ég að taka með á fyrsta fund?
Það sem þú átt til: vottorð um tilkynningu andláts, erfðaskrá og kaupmála ef þau eru til, yfirlit yfir eignir og skuldir, bankayfirlit, reikninga vegna útfarar og upplýsingar um lífeyri og líftryggingar.
NánarFela: Hvað á ég að taka með á fyrsta fund?
Vanti eitthvað getur Einar hjálpað þér að afla þess. Hann svarar líka spurningum í gegnum eyðublað á vefnum.
Erfðaskrá
Hér eru svör um hver má arfleiða hvern, hver getur gert erfðaskrá og hvort nóg sé að skrifa hana sjálfur.
Má ég arfleiða hvern sem er að öllu sem ég á?
Aðeins að hluta ef þú átt maka eða niðja, því þeir eiga skylduarf (erfðalög nr. 8/1962, 35. gr.).
NánarFela: Má ég arfleiða hvern sem er að öllu sem ég á?
Hve stór hann er og hvernig erfðaskrá er gerð er rakið á síðunni Erfðaskrá.
Hver getur gert erfðaskrá og hvernig?
Sá sem er orðinn 18 ára eða hefur gengið í hjúskap getur gert erfðaskrá, svo fremi hann sé andlega heill (erfðalög nr. 8/1962, 34. gr.). Hún skal vera skrifleg og arfleifandi undirritar hana, eða kannast við undirskrift sína, fyrir notario publico eða tveimur vottum (erfðalög nr. 8/1962, 40. gr.).
NánarFela: Hver getur gert erfðaskrá og hvernig?
Vottar skulu vera orðnir 18 ára og mega hvorki vera maki arfleifanda né nánir ættingjar hans (erfðalög nr. 8/1962, 41. gr.).
Er nóg að skrifa erfðaskrána sjálfur?
Það má, en formkröfurnar eru strangar og orðalag skiptir miklu.
NánarFela: Er nóg að skrifa erfðaskrána sjálfur?
Sé formið ekki rétt er hætta á að erfðaskráin haldi ekki þegar á reynir. Einar getur samið hana frá grunni eða farið yfir drög sem þú átt, sjá Erfðaskrá.
Sambúð, stjúpfjölskyldur og ágreiningur
Hér eru svör um sambúðarmaka, stjúpbörn og það sem hægt er að gera þegar erfingjar eru ósammála.
Erfir sambúðarmaki eða stjúpbarn?
Ekki án erfðaskrár, því maki í óvígðri sambúð er ekki talinn meðal lögerfingja (erfðalög nr. 8/1962, 1. gr.).
NánarFela: Erfir sambúðarmaki eða stjúpbarn?
Nánar er farið í þetta, og í skattahliðina, í kaflanum um sambúðarmaka og stjúpbörn á síðunni Hver erfir?
Hvað geri ég ef erfingjar eru ósammála?
Byrjaðu á að fá heildarmynd: hver erfir, í hvaða hlutföllum og hvað er í búinu.
NánarFela: Hvað geri ég ef erfingjar eru ósammála?
Margt leysist þegar allir hafa sömu gögnin fyrir framan sig. Gangi það ekki getur verið rétt að velja aðra leið en einkaskipti. Einar bendir á kostina og gætir hagsmuna þinna, sjá Ágreiningur erfingja.
Svörin miðast við lagasafn Alþingis eins og það stóð 1. september 2026.
Þjónusta Einars Huga Bjarnasonar hrl.
Síðast uppfært